Credit Default Swaps (CDS) ή αλλιώς ασφαλιστήριο ομολόγων

Μια άλλη έννοια που μπήκε στην καθημερινότητα του Έλληνα είναι και τα
Credit Default Swaps (CDS). Τα CDS είναι ένα χρηματοοικονομικό προϊόν
που δημιουργήθηκε από την Goldman Sachs πρόσφατα. Λειτουργούν ως
αντιστάθμιση του κινδύνου από τον δανεισμό:.... Αν έχω αγοράσει ένα
ομόλογο του ελληνικού δημοσίου και φοβάμαι πως δεν θα εισπράξω ποτέ τα
1.000 EURO της ονομαστικής αξίας του αν η ελληνική κυβέρνηση πτωχεύσει,
τότε αγοράζοντας ένα CDS από κάποιον πωλητή CDS δεσμεύομαι να αποδίδω
σε αυτόν μέρος ή το σύνολο των αποδόσεων του ελληνικού ομολόγου μέχρι
τη λήξη του CDS. Μπορεί έτσι να χάνω σημαντικό μέρος των αποδόσεων του
ομολόγου, όμως σε περίπτωση χρεοκοπίας της ελληνικής κυβέρνησης ο
πωλητής του CDS είναι υποχρεωμένος να μου πληρώσει την ονομαστική αξία
του ομολόγου. Το CDS αποτελεί ένα είδος ασφάλισης κατά της πιθανότητας
χρεοκοπίας της ελληνικής οικονομίας, κάτι σαν την ασφάλεια πυρός που
πληρώνουμε για το σπίτι μας. Οι κερδοσκόποι όμως εκμεταλλεύονται και
τα CDS, για να αποκομίσουν ακόμη μεγαλύτερα οφέλη. Κατέχουν, όπως
είπαμε, μεγάλο μέρος του ελληνικού χρέους, αλλά όχι το σύνολό του,
ώστε να κερδοσκοπήσουν με τον τρόπο που είδαμε παραπάνω. Έτσι ρίχνουν
στην κερδοσκοπική μάχη και τα CDS: Όσο διαδίδουν φήμες ότι η
πιθανότητα πτώχευσης της Ελλάδας είναι μεγάλη, τόσο περισσότερα CDS θα
πωλούν σε διεθνείς επενδυτές, οι οποίοι θέλουν να προστατευτούν. Με
τον τρόπο αυτό τα κερδοσκοπικά έσοδα πολλαπλασιάζονται. Αυτό που κάνει
ακόμη πιο επικίνδυνο το παιχνίδι με τα CDS είναι η πρακτική της αγοράς
"γυμνών" (naked) CDS, δηλαδή η δυνατότητα να αγοράσουμε ένα ασφάλιστρο
κατά του κινδύνου πτώχευσης της ελληνικής οικονομίας χωρίς να έχουμε
αγοράσει ελληνικά ομόλογα. Αυτό σημαίνει μια αγορά χωρίς όρια στα
κέρδη για τους πωλητές των CDS. Αν η χρήση των CDS είναι το ανάλογο
της ασφάλειας πυρός για το σπίτι μας, τότε τα naked CDS αποτελούν το
ανάλογο του να κάνω ασφάλεια πυρός για το σπίτι του γείτονά μου! Πού
είναι το κακό; Στο ότι σε αυτήν την περίπτωση υπάρχει ο ηθικός
κίνδυνος (moral hazard), όπως λέγεται στα οικονομικά, ή το κίνητρο,
όπως λέμε στην καθομιλουμένη, να βάλω φωτιά στο σπίτι του γείτονά μου,
για να εισπράξω την ασφάλεια! Η νομοθεσία όμως στην ασφαλιστική αγορά,
η οποία είναι αυστηρά ελεγχόμενη και ρυθμιζόμενη από τις αρχές, μου
απαγορεύει την αγορά ασφάλειας για το σπίτι τρίτου, κάτι που δεν
απαγορεύεται για τα naked CDS, που είναι μια αγορά πολύ νέα και σχεδόν
μη ελεγχόμενη από τις αρμόδιες αρχές των ΗΠΑ.